Hervez ul lodenn vat eus an dud bet goulennataet "e oa gwechall un unvanelezh negativel, mezh o devoa ar Vretoned da vezañ Bretoned, met se oa gwechall, bremañ eo echu". Dre vras eo gant ar baotred e teu seurt pozioù. Meur a blac'h, en enep, pa'z eont war an dachenn-se, a glask lavaret ar memes tra, met from eo a vez dispaket gante, a-enep, dirat-kaer. Kemeromp da skouer ar plac'h am eus graet anezhi Hélène em fennadoù-kaoz. Lavaret a ra din, diwar ar penn-kentañ : "Petra eo bezañ Bretonez ? O, nebeut a dra, nemet ez eus pouez-mouezh brezhonek ganin hag e vez tamallet se din." Dizoloet e vez, a-hed ar pennad-kaoz, e vez lakaet diaes-bras gant he fouez-mouezh. Evelti, un toullad tud (un daou-ugent vloaz bennak dezhe hepken bremañ) o deus bevet ur gwir hurlink ken 'met rak e oa o yezh-vamm ar brezhoneg pe dre ma oa pouez-mouezh pounner gante.

     An doare arouezel-se da gaout un emzalc'h-suj a c'hall bezañ studiet ivez dre sellet ar brasskeudennoù diaes da vevañ, evel hini ar "Breton mezvier" pe hini ar "Breton penn kalet", ha kement-se hervez pe baotr pe blac'h eo, eus pelec'h e teu, ha pe vicher ez eus gantañ.

     Evit pezh a sell bloc'heiladur ar Vretoned vezvierien e vez dinac'het kement-se gant meur a zen goulennataet : "N'eo ket gwir, ar Vretoned n'int ket mezvierien. Tud hag a blij dezhe bevañ an hini eo, riboulerien !" emeze. Darn all, ha n'int ket ken disuj, a lavar "ar mezvierezh a oa anezhañ marteze gwechall e Breizh" pe "marteze e kornioù all eus Breizh". Hag un nebeud reoù all a anzav : "Ya, mezvierien omp". Gant piv e teu seurt komzoù tud sujet ? Merc'hed, kouerien, tud eus Breizh-Izel. Ar memes tra eo evit ar pennoù-kalet : evit darn eo "ar Vretoned tud dalc'hus, a zalc'h o c'hrog, a ya betek penn o jeu". Darn all, avat, a anzav : "ya, re wir eo, pennoù kalet zo ac'hanomp, aheurtet", hag amañ ivez eo gant merc'hed, kouerien ha Breizhizeliz e teu seurt kaozioù.

     An unvanelezh negativel-se zo c'hoazh evel ur oueledenn e spered an dud. Koulskoude, bremañ - hervez an darn vuiañ eus an dud goulennataet - eo kement-se kentoc'h ur merk eus an amzer dremenet.

     Pa oa dic'houzañvus evito o deus klasket ar Vretoned treuzfurmiñ ar skeudenn o devoa anezhe o-unan. Div skouer a gemerimp eus ar stourm-se a-enep ar skeudennadur negativel : al labour-douar hag ar brezhoneg. Daou dra disheñvel-bras, se zo sklaer, ha koulskoude war an div dachenn-se ez eus paotred ha merc'hed o stourm a-enep ar skeudennadur negativel, hag en daou stourm-se en em gavont dirak pejoù.

     E romantoù gallek an XIXvet e veze skeudennet kouerien Breizh en un doare negativel-kenañ o lavaret e oant a c'hiz kozh-douar. Abaoe an eil brezel-bed o deus kouerien Breizh strivet kalz evit gwellaat o c'henderc'husted hag evit ma vefe askorus o gounezerezh. Ur pezh mell pikol lamm bras war-raok zo bet graet gant douargounezerezh Breizh eus ar bloavezhioù '60 betek ar bloavezhioù '90. Daoust da se ez eus c'hoazh kalzik a dud o vevañ diwar al labour-douar hag ul liamm kevredigezhel start zo c'hoazh eno. Kement-se zo un dra gaer pa weler ar reuz a zo gant an dilabour. Daoust d'an araokaat-se, daoust m'emañ gounezerezh Breizh e penn kentañ en Europa, eo tapet kouerien Breizh e-barzh daou bej.

     Ret eo dezhe taliñ ouzh ar regenderc'hiñ, en Europa koulz hag er bed, ha gwanaet int abalamour da se, gounit a reont nebeutoc'h ha kement-se a laka o ziegezh en avar. War un tu all eo ret dezhe taliñ ouzh ur gudenn all, ekologel homañ, gant e-leizh a nitrat e-barzh an dour e Breizh. Dre m'o deus stourmet evit o lorc'h hag evit arnevesaat o binvioù-labour ez eo tapet kouerien Breizh en ur pleg berr. Ha seul vuioc'h a se ma oa o ren stultenn "ar poell hag ar skiant" d'an ampoent ma veze lavaret e "oant a c'hiz kozh-kozh". Ha bremañ pa vez graet anezhe kenderc'hourien touet anezho, n'eus ket kaoz nemet eus an natur glan ha disaotr ! Bepred war-lerc'h eus ur c'hiz e vez kouerien Breizh eta.

     Ar stourm bet kaset war-raok evit ar brezhoneg - a c'haller lakaat war ar memes live ha hini al labourerezh-douar - en deus degaset frouezh. E 1976 ne oa bugel ebet e Breizh o vezañ skoliataet e brezhoneg (pe da vihanañ o kaout un deskadurezh divyezhek) ; e 1997, avat, e oa 3.000 skoliad er c'hlasoù divyezhek, ouzh ar sifr-se e ranker ouzhpennañ 19.000 skoliad a vez kelennet brezhoneg dezhe, e-maez ar c'hlasoù divyezhek. Er vuhez foran ez eus bet gounid gant ar yezh ivez : panelloù divyezhek a groger da welet. Araokadennoù a-bouez zo bet graet eta.

     Buan war ziskar ez oa avat ar yezh e-touez an dud. Gwelet a reer ivez ne vez ket lakaet gant ar metoù a ra gant ar brezhoneg (labourerien-douar, pesketaerien, micherourien) o bugale er skolioù divyezhek. Enno e kaver dreist-holl bugale sterned pe renkadoù-etre, tud na reont ket gant ar yezh en un doare henvoazel met a vez desket gante - a-wechoù. Ur frailh hag un troc'h zo bet : ha kement-se a vez diskouezet gant ar pennadoù-kaoz dastumet ganin : alies-mat ne vez ket komprenet gant ar vrezhonegerien henvoazel a-vihanik perak e vez lakaet panelloù divyezhek evit ar c'hêrioù. Poan o devez ivez o kompren yezh an nevezvrezhonegerien. Aze ez eus un dalc'h nevez ! Ar re o deus stourmet evit ar brezhoneg, o klask reiñ brud ha lufr dezhañ, a c'hall kreskiñ muioc'h c'hoazh kemplezh ar vrezhonegerien henvoazel ! Ouzhpenn ur wech em eus klevet brezhonegerien vat o lavaret din : "Ni ne gomprenomp ket mat an abadennoù brezhonek en televizion, hon brezhoneg-ni a dle bezañ trefoedaj".

     Ar stourm evit cheñch penn d'ar vazh d'an arouezioù zo leun a doulloù-drap. Daoust da se e teu an unvanelezh da vezañ, abaoe un nebeud bloavezhioù, ur gwir danvez talvoudus.

     P'emañ an enkadenn armerzhel oc'h ober he reuz, an dilabour hag an anken o ren, e sant an dud goulennataet ganin e c'hall ar fed bezañ Breizhad degas un dra bennak a vat ouzhpenn. Bezañ Breton zo bezañ anavezet. Anavezet eo Breizh hag ar Vretoned dre ar bed-holl, gwelet int kentoc'h mat (evel ma tiskouez ar sontadegoù) hag ez eus brud vat gant o froduioù. War an dachenn armerzhel eta eo talvoudus ar vreizhadelezh : un doare da lakaat o zraoù da blijout eo evit ar renerien embregerezhioù, ar gouerien hag ar besketaerien am eus gwelet. Klask a reer plijout ha chalmiñ an dud. Displeget eo bet din gant un den-e-karg eus un unvaniezh-kevelourioù e vez "paeet beajoù da Vreizh ganimp d'hor c'hlianted vras evit ma welint pegen kaer eo hor bro, evit ma vo prenet war-lerc'h hon traoù gante ; peogwir e reont ul liamm etre hon traoù hag ar vro bet gwelet gante".

     Kement-se a c'hall degas emglevioù nevez. Emañ patroned Breizh o'n em soñjal da vat war sevenadur Breizh hag ar vreizhadelezh. Koulz kevredad ar pennoù embregerezhioù "Produit en Bretagne" (Graet e Breizh), Ensavadur Prederiañ war ar C'heostrategiezh staliet en ur vourc'hadenn eus Kreiz-Breizh pe c'hoazh "Club des Trente" (Kelc'hiad an Tregont), ennañ brasañ pennoù-embregerezh Breizh en ur c'hevredad a ra dave da vare Breizh dieub. Gwelet a reer dre se ez eo gwall dedennet patroned Breizh gant unvanelezh Breizh. Ha gallout a ra kement-se mont pelloc'h ? Pe respont a c'hall kaout ar batroned diouzh tu an emsav sevenadurel, ennañ kentoc'h tud eus gwiskadoù-etre ar gevredigezh, skolaerien ha kelennerien, kentoc'h a-gleiz ? Daoust hag eus ur strategiezh mod Katalonia a c'hall bezañ ? Gallout a reer soñjal e se, paneveken.

     Dedennet-bras eo an holl gant ar vreizhadelezh. Ne vefe ket, avat, sin un emserr warnañ e-unan, un emserr meuriadel ?